Ўзбек пахтакорининг мафтункор қиëфаси Москвада

Москвадаги ARTSTORY галереясида кўргазмага қўйилган асарлардан олтмишинчи йиллар Совет Ўзбекистонининг нафталин ифори таралади.

Июл сўнггига қадар Москвада “Шарққа мафтунлик” номи билан ўтаëтган Туркистон санъати кўргазамаси бўлади.

ARTSTORY галереясининг бир нечта залларида Россиядан “Совет шарқига” келган ва ижодини Туркистон билан боғлаган рассомларнинг 1930 йилдан то 1960 йилгача чизган асарлари намойиш қилинмоқда.

Асосан ҳусусий коллекцияларга оид бўлган бу расмлар рутубатли Москва сокинларига Туркистон жазирасини ҳис қилдирмоқда.

Александр Волков, Михаил Курзин, Надежда Кашина, Виктор Уфимцев, Александр Николаев ва Николай Қорахан каби “Туркистон авангарди” асосчиларининг асарлари кўргазамага ташриф қоғози бўлди.

Шу билан бирга уруш фалокатидан омон қолиш учун Туркистонга эвакуация қилинган авангард мусаввирлар Александр Лабас ва Амшей Нюрнберг асарлари ҳам кўргазма тўридан ўрин олди.
Қаламтасвирни севадиганлар эса таниқли Совет графиги Владимир Фаворский томонидан 1940 йилларда яратилган нодир қораламаларни кўргазмадан топишди.

Туркистоннинг рус тасвирий санъати вакилларига таъсири профессионал мунаққидлар тарафидан жиддий тахлил қилиниб улар яратган асарлар қадри ошиб бормоқда.

Бу ўз навбатида санъатшуносликка «русский Восток» ва «туркестанский авангард» деган атамаларни олиб кирди.

Бу қабилдаги кўргазманинг Ўзбекистонда ўзбек томошабини учун ташкил қилинмагани таассуфдан бошқа нарсани уйғотмайди.

Ўзбек рассомларидан бирининг Eltuz.com мухбирига айтишича “Маҳаллий кураторларда дадил Арт лойиҳалар ижоби учун ташаббус ҳам элементар имкон ҳам йўқ”
Бадиий академия дея номланган “Рассомлар министрлиги” қуюшқонига қамалган ўзбек ижодкорлари ҳокимият иерархияси тарафидан фалаж аҳволга келтирилган.

Бу энди бошқа жиддий мавзу…

Акмал Ризаев,
Ўзбекистонлик муаллиф таҳаллуси, Тошкент
Eltuz.com