Ўзбекнинг тилини ким кесди

Боласини ўрис мактабга берган ота энага «нега боланг ўзбекча билмайди» десам «тил билган яхшику» деган эзибичкини  дархол айтади¸ Бу ота эна назарида «тил» бу ўрис тили. Ўрис тилини билиш «тил билиш» ҳисобланади. Ўзбек тили улар назарида тил эмас.  Битта олимахон опош эса «Боллаарим ўрисларга ўз тилида отпорь бера олишини истайман» дейди. Бу гап 1863 йили долзарб эди. Яъни ўрислар Туркистонни босиб олганида. 1991 йилдан бошлаб Ўзбекистон мустақил. Дунëда 180дан зиëд давлат ва 7164та тил бор. Ўрис тилиям шулардан бири. Туркияга борган ўзбеклар туркларга қараб ўрисча гапирганини кўрганман. Ўзбекистон президентти Берлинга борганда уни кутиб олган немис болаларига ўрис тилида гапирганди. Ўзбек таржимон ўзбек президентнинг ўрисча гапини немис болларига таржима қилувди. Немис боллари қаағдан билсин ўриччани. Сал юзи ювилиб¸ тузукроқ кийинган бача ўрис тилини билади деган гап мустамлакачилик умуртқасини синдирганлар синдроми. Бугун ўрисларни ўзи Европада рус тилида гапиришга уялади. Чунки бу босқинчининг¸ ирқчи ва касопат Путиннинг тили. 

Бу гапларни йил ўн икки ой айтавериб чарчадим. Мархамат туғма овсар ва роддомни цемент полига боши билан тушиб мияси тормоз бўлиб қолганлар сўз сизга. «Тил билган барибир яхши» «Ўрисни ўзини тилида мот қилсин дея болам ўзбек тилиини билмайди» деган алжирашларни ëзаверинг.

Латифа эса мана бу. Ўзбеклар тушган учоқ онтарилиб ўнта ўзбек кимсасиз оролда туришибди. Улар  қутқаринг бизни деб ëзиши ëки ҳеч бўлмаса SOS деб қумга катта қилиб ëзиши керак. Тўғри ëзилган матнни кўкда учиб юрган темир йўлдошлар ўқий олади. Хуллас шу ўнта ўзбек боласи (негр боласи эмас) қутқаринг деган сўзни тўғри ëза олишмагани учун ўлиб кетишди. Хатто SOS деган сўзни тўғри ëза олишмаган. Осмондаги темир йўлдош уларни ўт ўлан ëки калтакесак деб ўйлаган. Умуман  унча тўғри ўйламаган. Яқинда Қанар оролида катта калтакесак кўзларига қарасам шунақа маъноли ва теран боқяпти.  Сиз атрофдаги ҳар қандай рахбар ëки бозордаги тужжор¸ мачитдаги апрс хожи кўзларига қаранг. Маъно кўрмайсиз. 

Курва б@at кокаин!

Рассом Туз