9 июн – Халқаро архивлар куни

1948 йилнинг 9 июнида ЮНЕСКО қарори билан Халқаро архивлар кенгаши (ХАК, International Council on Archives, ICA) ташкил этилди.

Айни шу ташкилот тузилган сана Халқаро архивлар куни дея белгиланди.

Халқаро Архив Кенгаши – дунё архивини сақлаш, ривожлантириш ва фойдаланилишини таъминлашга йўналтирадиган архивчиларининг профессионал ҳамжамиятидир.

У бутун дунё бўйлаб ўзининг аъзолари томонидан молиялантириладиган нейтрал ноҳукумат ташкилоти ҳисобланади.

Бугунги кунда ХАК ташкилотига дунёнинг 190 дан ортиқ мамлакатидан 1,5 минг аъзо тўпланган, унинг фаолияти архивчилар, тадбиркорлар, сиёсатчилар ва оддий архив эгалари ўртасидаги муносабатлар тарзида шакллантирилади.

Ҳар бир тарихий ва оддий ҳужжат унинг ўзгартириб талқин қилинишидан, фальсификациядан сақланиши лозимлиги, келажак авлодларга асл ҳолича етказилиши дунё архивчиларидан жиддий ёндошув ва масъулият талаб қилади.

Шу ўринда бугунги кунда, статистика ва ахборотлар устидан тотал цензура ўрнатиб ҳужжатларнинг йўқ қилиниши, қўшиб ёзилиши, ўзгартирилиши мумкин бўлган Ўзбекистон сингари авторитар давлатларда сақланаётган архивларнинг тақдири ҳақида ҳам ўйлаш жоиз.

Бугунги Ўзбекистон амалдорларининг совет давридаги қилмишларини ўз ичига олган КГБ архивларининг тақдири ҳануз номаълум ва жамият учун ёпиқ қолаётгани бунга мисол.

Шу ўринда Германияда ҳар бир шахс «штази» ва КГБ томонидан ўзларига қарши тўпланган архивларни очиб кўриш ҳуқуқига эгалиги, Ўзбекистон каби айрим постсовет ҳудудларида эса бунга ҳануз тақиқ борлиги ҳақида эслаш жоиз.

Мазкур сана муносабати билан яна бир бор Ўзбекистондаги Архив хизматчиларини қутларкан, Eltuz.сom таҳририяти ўзининг «Вақт машинаси» рукнида жамият ҳаётидаги ҳар қандай эътиборга лойиқ тарихий ҳужжатни эълон қилишга жазм қилганини яна бир бор эслатиб ўтади.

Eltuz.com