Фарғоналик фермерлар янги технологияни ишлатишга мажбурланмоқда

Фарғона вилоятида фермерлар сув тежовчи технологияларни жорий қилиш учун ҳокимият томонидан мажбурланмоқда. Бироқ, бу жараён қонунбузарлик ва манфаатлар тўқнашуви билан амалга оширилмоқда. 

Фермерлар фақат вилоят ҳокими, Хайрулло Бозоровга тегишли бўлган “Томчи Дунёси” МЧЖ билан шартнома тузишга мажбурланмоқда. Вилоят ҳокими барча туман ҳокимларига ва прокуратурага топшириқ бериб, фермерларни мажбуран олиб келиш орқали мана шу компания билан шартнома имзолаттирмоқда. 

Ҳозиргача 3000 гектар майдон учун шартномалар тузилган, бу тахминан 75 миллиард сўмлик маблағни ташкил этади.

Президентнинг тегишли қарорига кўра, фермерлар томчи сув тизимини жорий этиш учун реестрдаги 160 дан ортиқ қурилиш корхоналаридан ўзлари хоҳлаганини танлаш ҳуқуқига эга. Бироқ бу қарор қўпол равишда поймол этилмоқда. 

Ҳокимият бошқа компанияларни шартномалардан четлаштириб, “Томчи Дунёси”га мутлақ монополия яратиб берди. Бошқа қурилиш компаниялари билан тузилган шартномалар бекор қилинмоқда.

Фермерлардан бирортаси ҳам қурилиш ишларини бажарадиган компания вакилларини кўрмаган бўлса-да, улар шартномалар тузиб беришга мажбур қилиняпти. Ҳолбуки, шартнома имзолашдан аввал фермер қурилиш компанияси билан иш шароитларини муҳокама қилиши ва ер майдонига олиб бориб ишлар сифатини баҳолаши шарт.

Бу ҳодисаларга нисбатан фермерлар қаттиқ хавотирга тушмоқда. Янги шартномалар фермерларнинг бўйнига янада катта кредит юкини юкламоқда. Уларнинг айтишича, 2024 йил пахта мавсумида фермерларнинг 80% молиявий зарар кўрган. Солиқ ва ижро божлари бўйича қарздорлик ҳаддан ташқари ошган бир пайтда, уларни энди мажбуран сув тежовчи тизимлар учун ҳам кредитга ботирмоқдалар.

Мазкур компаниянинг жиноий ҳаракатлари бир неча йил олдин ҳам кузатилган. 2022 йилда “Томчи Дунёси” Фарғона вилоятининг бир нечта туманида фермерлар билан шартнома имзолаб, пулларни олиб, қурилиш ишларини тўлиқ якунламасдан алдаган эди. 

Бугун эса бу компания Фарғонадаги «Нефтчи» футбол клубига ҳомийлик қилиб, иккита футболчи сотиб олиб берган. Лекин бунинг натижасида бутун вилоят фермерлари жабр кўрмоқда.

Фермерлар адолатсизликдан норози: “Президент қарори вилоятларда бир тийинга айланиб қоляпти. Доимгидек калтак фермерларнинг бошида синяпти. Бизга нисбатан мажбурий қарорлар тўхтамайдиганга ўхшайди.”

Фермерлар савол беришмоқда: “Қачонгача биз мажбурланамиз? Қачон ўз ҳолида ишлаш имконияти туғилади?” Афсуски, ҳозирча бу саволларга ҳеч ким жавоб бермаяпти.