27 декабрь – Афғонистонда сиёсатни ўзгартирган давлат тўнтариши

1979 йил 27 декабрь куни содир бўлган воқеалар нафақат Афғонистон, балки Марказий Осиё ва бутун дунё геосиёсатини ўзгартириб юборган. Бу операция тарихга «Бўрон-333» номи билан кирган.

СССРнинг ўша пайтдаги Л. Брежнев бошчилигидаги раҳбарияти Афғонистоннинг раҳбари Ҳафизулла Аминдан шубҳалана бошлаган эди. Амин ўта шафқатсиз сиёсат юритган ва СССРнинг фикрича, у АҚШ билан махфий алоқалар ўрнатиб, Марказий Осиё чегараларида НАТО базаларини жойлаштириши мумкин эди.

Ҳафизулла Амин саройига ҳужум

27 декабрь куни кечқурун СССР Давлат хавфсизлик қўмитаси (КГБ) ва Мудофаа вазирлигининг махсус бўлинмалари («Альфа», «Зенит» ва «Мусулмон батальони») Қобулдаги Амин қароргоҳи — Тож-Бек саройига ҳужум бошлади.

Сарой тепаликда жойлашган ва жуда кучли қўриқланар эди. Совет махсус кучлари зирҳли техникаларда саройга бостириб киришган.

Қисқа ва шиддатли тўқнашувдан сўнг Ҳафизулла Амин ва унинг оила аъзолари ўлдирилган. Ўша кечанинг ўзида СССР томонидан қўллаб-қувватланган Бабрак Кармал янги давлат раҳбари деб эълон қилинган.

Урушнинг бошланиши

Аслида, СССР фақатгина раҳбариятини алмаштириб, тезда чиқиб кетмоқчи эди. Бироқ: Афғонистон халқининг катта қисми янги ҳукуматни ва совет қўшинларини «босқинчи» сифатида қабул қилди. Бу воқеа мужоҳидлар қаршилик ҳаракатининг кескин кучайишига олиб келди. Натижада, СССР 10 йил давомида (1989 йилгача) давом этган қонли уруш гирдобига ботиб қолди.

Бу аралашув дунё миқёсида СССРнинг обрўсига путур етказди: АҚШ ва бошқа 60 дан ортиқ давлат 1980 йилги Москва Олимпиадасини бойкот қилди. 

15 мингдан ортиқ совет аскари (шу жумладан, кўплаб ўзбекистонликлар) ҳалок бўлди, миллионлаб афғонлар қочоққа айланди. 

Бу уруш СССРнинг иқтисодий жиҳатдан заифлашишига ва кейинчалик парчаланиб кетишига сабаб бўлган омиллардан бири деб ҳисобланади.

Ўша пайтда саройга ҳужум қилган махсус гуруҳлар таркибида Ўрта Осиё халқларидан ташкил топган «Мусулмон батальони» асосий рол ўйнаган, чунки улар маҳаллий аҳолидан ташқи кўриниши билан ажралиб турмаган.