27 yanvar – Xolokost qurbonlarini yod olish kuni

1945 yilning 27 yanvarida Ikkinchi jahon urushi davridagi eng dahshatli o‘lim lageri — Osventsim (Aushvits) kontslageri ittifoqchi qo‘shinlar tomonidan ozod qilindi.

BMT tomonidan bu kun genotsid qurbonlarini xotirlash va bunday fojialar takrorlanmasligi uchun ogoh bo‘lish kuni sifatida belgilangan.

Bu mudhish voqea insoniyat tarixidagi eng qora sahifalardan biri bo‘lib, nafaqat o‘tmishni eslash, balki kelajak uchun saboq chiqarish jihatidan ham o‘ta muhimdir.

Osventsim: «O‘lim fabrikasi»

Polshaning Krakov shahri yaqinida joylashgan bu majmua nafaqat kontslager, balki tizimli ravishda odamlarni yo‘q qilish uchun qurilgan ulkan «fabrika» edi.

Taxminiy hisob-kitoblarga ko‘ra, bu yerda 1,1 milliondan ortiq inson halok bo‘lgan. Ularning aksariyati yahudiylar edi. Shuningdek, o‘zbeklar, polyaklar, lollar, harbiy asirlar va boshqa millat vakillari ham shafqatsizlarcha qirilgan.

Bu yerda gaz kameralari va krematoriylar uzluksiz ishlagan. Insonlar ustida vahshiyona tibbiy tajribalar o‘tkazilgan.

Birinchi Ukraina fronti askarlari lagerga kirib kelganida, u yerda atigi 7 mingga yaqin tirik qolgan mahbuslarni topishgan.

Chekinayotgan natsistlar o‘z jinoyatlari izini yo‘qotish uchun gaz kameralarini portlatib, tirik qolgan minglab odamlarni «o‘lim marshi» bilan Germaniya ichkarisiga haydab ketishgan edi.

Lagerni ozod qilgan askarlar o‘z xotiralarida ko‘rganlarini «inson aqli bovar qilmaydigan dahshat» deb ta'riflashgan.

2005 yil 1 noyabrda BMT Bosh Assambleyasi tomonidan maxsus rezolyutsiya qabul qilindi. Unga ko‘ra, 27 yanvar — Xolokost qurbonlarini yodga olish xalqaro kuni deb e'lon qilindi.

Kelajak avlodlarga genotsid saboqlarini o‘rgatish, toqatsizlik va nafratga yo‘l qo‘ymaslik kabi shartlar Xalqaro rezolyutsiyadan o‘rin olgan.

Bu kun shunchaki tarix emas, balki bugungi kun uchun ogohlantirishdir. Dunyoning turli nuqtalarida hamon davom etayotgan etnik nizolar va irqchilikka qarshi turish.

Inson qadr-qimmati har qanday siyosiy yoki mafkuraviy maqsadlardan ustun ekanligini eslatish.

Osventsim darvozasi tepasida nemis tilida «Arbeit macht frei» (Mehnat seni ozod qiladi) degan yozuv bo‘lgan. Bu mahbuslarni aldash va ruhiy sindirish uchun ishlatilgan mash'um kinoya edi.