Mustaqillikdan sevingan Davron

1990 yilning 20 iyun kunini yaxshi eslayman. O‘sha kuni O‘zbekiston mustaqilligi haqida baënot qabul qilingan edi.

Oliy kengashdagi «Erk» demokratik partiyasi fraktsiyasi va yanada to‘g‘rirog‘i partiya lideri Muhammad Solihning qattiq harakatlari bois qabul qilingan bu baënot O‘zbekistonni SSSRdan mustaqil davlat deb e'lon qildi.

«Erk» Demokratik partiyasining Xorazmdagi faoli sifatida men ham millat tarixida bir marta bo‘ladigan bu tarixiy baënot qabul qilinishiga ozroq hissa qo‘shganimdan g‘ururlanganim esimda.

Baënotning kompyuterda terilib print qilingan loyihasini (o‘sha davr uchun bu texnika mo‘jizasi edi) Xorazmdan saylangan deputatlarga bir bir taraqatib ular bilan mustaqillik masalasida soatlab tortishganim esimda.

Nihoyat 20 iyun kuni Oliy kengash sessiyasini kanali ombur bilan buraladigan «Gorizont» degan rangli televizorda tomosha qildim.

Baënot qabul qilinganidan sevinchim ichimga sig‘may ko‘chaga chiqdim.

Haëlimda butun xalq ko‘chaga chiqib telpaklarini osmonga otib¸ bir birini quchoqlab o‘padiganday¸ mushaklar otilib¸ qo‘ylar so‘yilib¸ karnay surnay chalinadiganday tuyuldi.

Ammo ko‘cha bo‘m bo‘sh edi. Xorazmning jazirama issig‘i. Bundan bir soat oldin o‘tib ketgan mashina ortidan ko‘tarilgan chang osmonda qimirlamaygina turibdi. Bir ikkita odam bo‘ynini qisib issiqdan lohas bo‘lib yirtiq kalish bilan sudralibgina ketmoqda.

Xudfondga (Rassomlar idorasi) borib¸ «og‘aynilar O‘zbekiston mustaqil bo‘ldi» deb baqirdim.

«Slava KPSS» degan shiorni tunukaga ëzaëtgan shriftovik menga bir telbaga qaraganday befarq tikildi va barmog‘ini peshonasiga niqtab «jinni bo‘ldingmi» ishoratini qildi.

Bu saviyasiz xalturshiklardan hafsalam pir bo‘lib, yettinchi avtobusga chiqib rassom o‘rtog‘im Davronnikiga ketdim.

LAZ rusumdagi oq qizil avtobus ichi issiqdan bo‘g‘riqqan va qimmatchiligu, qahatchilik haqida tinmay gapiraëtgan xorg‘in odamlar bilan to‘la edi.

Ular qo‘llaridagi sovet gerbi tushirilgan 5 tiyinni chipta olish uchun uzatishar edi. Sal o‘ziga to‘qlari esa boshqalar uchun ham to‘lab qo‘yib «Sherpajon opa siza to‘ladim» deb baqirishar edi.

Lekin ularning hech biri o‘z mamlakatining mustaqil bo‘lganini bilmas edi.

Ular mamlakatni boshqaraëtgan va aroq sotuvini cheklagan Gorbachevdan norizo bo‘lishsa ham SSSR tarqalishini haëliga ham keltirishmasdi.

Nihoyat shaharning Nadmes mahallasida yashaydigan rassom do‘stimning uyiga yetdim.

Davron o‘z xovlisining bir chetida o‘ziga ustaxona quraëtgan edi.

Mustaqillik haqidagi habarni eshitib ishini taqa taq to‘xtatdi.

Davron o‘z yurti mustaqil bo‘lganidan chin qalbidan sevindi.

Davronning ko‘zlari «Dacha» filmidagi yo‘qotgan pulini topgan qaxramon kabi sevinchdan charaqladi.

Davron 1990 yilning 20 iyunidan mustaqillik baënotini eshitib sevingan men ko‘rgan ilk odam edi.

U yaqindagina Vilnyusga borib Litvalik rassom do‘stlari bilan uchrashib ularning mustaqillikka bo‘lgan intilishiga havaslanib, bir qo‘ltiq gazetu varaqalar ko‘tarib kelgan edi.

1990 yilning 20 iyunida Urganchdagi ikki rassom men va Davron “Yashasin mustaqillik” deya baqirdik.

Ovozlarimiz chala bitgan ayvon shiftida aks sado bergan bo‘lsa ham atrof suv quygandek jim edi.

SSSR tugashiga hali bir yildan ko‘p vaqt bor edi.

Rassom Tuz sahifasidan