AQShning 66 ta Xalqaro tashkilotdan chiqishi nimani o‘zgartiradi?

Prezident Donald Tramp imzolagan memorandumga muvofiq, AQSh 66 ta xalqaro tashkilotdagi a'zoligini to‘xtatmoqda. Ular orasida 31 tasi BMT shafeligidagi tuzilmalar hisoblanadi. Oq uy bu qarorni “isrofgarchilik”, “samarasizlik” va “milliy suverenitetga tahdid” bilan izohladi. Ammo bu qadam faqat ma'muriy qaror emas – u global siyosatda jiddiy oqibatlar keltirib chiqarishi mumkin.

AQShning global ta'siri qisqaradimi?

Xalqaro tashkilotlar – bu faqat byurokratik maydon emas, balki ta'sir o‘tkazish, kun tartibini belgilash va qoidalar yaratish vositasi. AQSh ushbu platformalarni tark etar ekan, uning o‘rnini boshqa kuchlar, avvalo Xitoy va Rossiya to‘ldirishi ehtimoli ortadi. Bu esa Vashingtonning “ichkaridan ta'sir qilish” imkoniyatini cheklaydi.

Ittifoqchilar bilan ishonch muammosi

Yevropa va boshqa g‘arb ittifoqchilari uchun AQShning xalqaro institutlardan chiqishi – noqulay signal. Bu qaror “AQSh uzoq muddatli majburiyatlarga qanchalar sodiq?” degan savolni yanada kuchaytiradi. Ayniqsa, inson huquqlari, demokratiya va xavfsizlikka oid tuzilmalardan chiqish G‘arb ichida kelishmovchiliklarni kuchaytirishi mumkin.

Inson huquqlari va xavfsizlik sohasida bo‘shliq

AQSh chiqayotgan tashkilotlar orasida bolalar huquqlari, zo‘ravonlikning oldini olish, ommaviy qirg‘in qurollarining tarqalishini cheklash bilan shug‘ullanadigan tuzilmalar bor. Bu sohalarda AQShning ishtiroki kamaysa, moliyalashtirish, siyosiy bosim va amaliy loyihalar zaiflashishi mumkin. Bundan esa eng avvalo zaif davlatlar va aholi qatlamlari jabr ko‘radi.

Ichki siyosiy hisob-kitob

Bu qaror, ayni paytda, ichki auditoriyaga qaratilgan. “Avvalo – Amerika” tamoyili doirasida xalqaro majburiyatlarni qisqartirish soliq to‘lovchilar uchun “pul tejash” sifatida taqdim etilmoqda. Ammo qisqa muddatli iqtisodiy foyda uzoq muddatli geosiyosiy yo‘qotishlarga aylanib ketishi mumkin.

Xalqaro tizim parchalanish xavfi

AQSh kabi yetakchi davlat xalqaro institutlardan chetlasha boshlasa, umumiy qoidalarga asoslangan tizim zaiflashadi. Bu esa “har kim o‘zi uchun” tamoyilini kuchaytirib, global beqarorlikni oshiradi.

AQShning 66 ta xalqaro tashkilotdan chiqishi – bu faqat a'zolikni to‘xtatish emas. Bu qaror AQShning dunyodagi roli, ittifoqchilar bilan munosabatlari va xalqaro tizimning kelajagiga ta'sir qiladi. Qisqa muddatda u ichki siyosiy dividend keltirishi mumkin, ammo uzoq muddatda AQShning global yetakchiligiga salbiy ta'sir o‘tkazish xavfi yuqori.