Xalqaro miqyosda qo‘llab-quvvatlanayotgan yolg‘on

O‘zbekistonda 2017 yilda 13 foiz kishi o‘z ixtiyoriga qarshi ravishda paxta terimiga jalb qilingan bo‘lsa, 2018 yilda bor-yo‘g‘i 7 foiz terimchi majburiy ravishda paxta dalalariga jo‘natilgan.

Bu haqda Xalqaro mehnat tashkiloti tomonidan o‘tkazilgan monitoring hisobotida aytiladi.

Mana shu hisobot e'lon qilinishi ortidan XMT bosh direktori Gay Rayder Toshkentda eng yuqori doiralarda, jumladan, mamlakat prezidenti tomonidan ham qabul qilindi.

Barcha muzokaralar chog‘ida tomonlar O‘zbekistonda mehnat huquqlarini ta'minlash borasida o‘zaro hamkorlikni davom ettirishga va'dalar berishdi.

Avval ham berilgan aynan shunday va'dalar XMTning bu yilgi monitoringi ohangini belgilab bergan bo‘lsa ajab emas.

Siyosat o‘z yo‘liga. XMTning O‘zbekistonga nisbatan so‘nggi vaqtlardagi munosabati siyosatning kimdir to‘g‘ri tushunadigan, kimdir esa toqat qila olmaydigan yuzlaridan biridir.

Zero, XMT hisoboti O‘zbekiston hukumatining majburiy mehnatga barham berish yo‘lidagi sa'y-harakatlarini rag‘batlantirishga qaratilayotgandek taassurot uyg‘otadi.  

Garchi ijobiy o‘zgarishlar sezilarli bo‘lsa-da, balandparvoz maqtovlarga arzimasligini ko‘pchilik anglayotgani haqiqatga yaqinroqdir.

XMT vakillarining O‘zbekistonda majburiy mehnatdan tizimli ravishda foydalanishga chek qo‘yildi, degan gaplariga kim ishonadi? Bu gaplarga ishonmaslik uchun dalillarni istagancha keltirish mumkin.

Militsiyadan tortib armiyagacha oylab paxta dalasida “javlon urgan”i tizimli majburiy mehnat bo‘lmasa, unda nima?

Zavod-fabrikalar, turli davlat muassasalarining o‘n minglab xodimlari tashkiliy ravishda dalaga jo‘natilgani bunday ishlarning tizimli ekanidan darak bermaydimi?

Hukumatning ayrim mayda amaldorlarni kishilarni o‘z ixtiyoriga qarshi ishlashga majburlagani uchun jazolagani aslida keng ko‘lamli majburiy mehnatni xaspo‘shlash maqsadidagi sa'y-harakatlar ekanini aqli raso insonlar tushunib turibdi.

Lekin XMT vakillari bu chiroyli raqamlarga ishonishga rozi bo‘lib, o‘zlari ham mazkur yolg‘onlarning xalqaro maydonda haqiqat sifatida e'tirof etilishiga hissa qo‘shmoqdalar.

XMTning bu siyosati vaziyatni asta-sekin yaxshilab borayotgan O‘zbekiston rasmiylari bilan kelishuvlar natijasidek taassurot uyg‘otadi.

Mayli, paxta terimiga majburiy chiqarilganlar soni bor-yo‘g‘i yetti foiz deylik ham. Lekin terimchilar soni yuz minglar bilan o‘lchanishini hisobga olsak, bu kichik raqam emas.

Qolaversa, majburiy mehnat faqat paxtachilikda emas, boshqa sohalarda ham kuzatilmoqda.

“Paxtachalikdan boshqa sohalardagi majburiy mehnat ko‘rinishlari obodonlashtirish, qurilish kabi tarmoqlarda ham keng tarqalgan”, deydi O‘zbekiston-Germaniya inson huquqlari forumi rahbari Umida Niyozova.

Bu tashkilot ko‘p yillardan buyon O‘zbekistondagi majburiy mehnatni monitoring qilib keladi.

“Hozir ko‘chalarni supurish, amalga oshirilayotgan qurilishlar, obodonlashtirish ishlariga bu sohalarga umuman aloqasi bo‘lmagan kishilar o‘z ixtiyoriga zid ravishda jalb etiladi”, deydi Umida Niyozova “Eltuz” bilan suhbatda.

Uning bildirishicha, O‘zbekiston-Germaniya forumi majburiy mehnatning mana shu ko‘rinishlari yuzasidan monitoring o‘tkazgan va yaqin orada bu boradagi hisobot e'lon qilinadi.

XMT bosh direktori Gay Rayder O‘zA muxbiriga bergan intervyusida uning tashkiloti O‘zbekistondagi islohotlarni qo‘llab-quvvatlashini ma'lum qildi.

Lekin bu qo‘llab-quvvatlash tanqidiy asosda qurilganida mamlakat xalqi uchun yanada foydali bo‘lardi.

Audio: https://youtu.be/25rsq2F4fP4

Sardor Azim
Eltuz.com