Bryusselga tashrif: O‘zbekistonning Yevropa sari izchil qadamlari

Prezident Shavkat Mirziyoevning Bryusselga rasmiy tashrifi O‘zbekiston va Yevropa Ittifoqi (YeI) munosabatlarida yangi, strategik bosqichni belgilab bergan muhim voqea bo‘ldi. Tashrif doirasida qabul qilingan qarorlar va imzolangan kelishuvlar ikki tomonlama hamkorlikning kelgusi o‘n yilliklardagi asosiy yo‘nalishlarini belgiladi.

Hususan Kengaytirilgan sheriklik va hamkorlik to‘g‘risidagi bitim (KShHTB) imzolandi. 1999-yildan beri amalda bo‘lgan eski Bitim o‘rniga qabul qilingan bu yangi hujjat siyosiy, iqtisodiy va madaniy-gumanitar aloqalarni sifat jihatidan yangi darajaga olib chiqish uchun asos yaratadi.

Bu Bitim O‘zbekistondagi islohotlarning YeI tomonidan tan olinishini anglatadi. U savdo, investitsiya, energetika, transport, xavfsizlik, atrof-muhit muhofazasi va boshqa sohalardagi hamkorlikni chuqurlashtiradi.

Tashrif davomida O‘zbekistonning Jahon savdo tashkilotiga (JST) a'zo bo‘lishi yuzasidan Yevropa Ittifoqi bilan ikki tomonlama muzokaralar muvaffaqiyatli yakunlangani e'lon qilindi. Bu holat O‘zbekiston uchun jahon bozoriga kirish yo‘lida muhim to‘siqlardan biri olib tashlanganini bildiradi.

Mirziyoev YeI kengashi va Yevropa komissiyasi rahbarlari, shuningdek, Belgiya Qiroli Filipp bilan uchrashuvlar o‘tkazdi. Yevropa kompaniyalari va banklari rahbarlari bilan davra suhbati chog‘ida sanoat, «yashil energetika», raqamli iqtisodiyot va ta'lim sohalarida umumiy qiymati $30 mlrd.ga yaqin investitsiya loyihalarini amalga oshirish istiqbollari muhokama qilindi.

Tashrifning iqtisodiy va investitsiyaviy ahamiyati

Tashrifdan ko‘zlangan asosiy maqsadlardan biri iqtisodiy hamkorlikni amaliy mazmun bilan boyitish bo‘ldi.

Strategik xomashyo va mineral resurslarni chuqur qayta ishlash, yuqori qo‘shimcha qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish bo‘yicha qo‘shma loyihalarni amalga oshirish ustuvor yo‘nalish sifatida belgilandi. 

Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirish va kimyo sanoatida «yashil» texnologiyalarni joriy etish sohasidagi hamkorlik mustahkamlandi.

Yevropa va Osiyoni bog‘lovchi zamonaviy logistika markazlarini yaratishda hamkorlikni kuchaytirish masalasiga alohida e'tibor qaratildi. Bu O‘zbekistonning Markaziy Osiyodagi muhim transport xabi sifatidagi rolini oshiradi. 

Raqamli iqtisodiyot va IT sohasida hamkorlikni rivojlantirish bo‘yicha qarorlar qabul qilindi.

Yevropa Ittifoqining O‘zbekistonga GSP+ benefitsiari sifatida imtiyozli savdo tartibini taqdim etgani (2021-yildan beri) va savdo aylanmasining $6.4 mlrd.ga yetgani (2024-yilda) tashrif uchun mustahkam poydevor bo‘ldi.

Siyosat va inson huquqlari

Tashrif siyosiy muloqotni chuqurlashtirishga ham xizmat qildi. Uchrashuvlar chog‘ida O‘zbekistonning ochiq, pragmatik va tinchliksevar tashqi siyosati YeI tomonidan yuqori baholandi.

Xalqaro inson huquqlari tashkilotlari KShHTB imzolanishi fonida YeI O‘zbekistonni inson huquqlari va sud mustaqilligi sohasidagi majburiyatlarning bajarilishi ustidan qattiqroq nazorat o‘rnatishga chaqirdi. Bu masala O‘zbekistondagi islohotlarning sifatiga baho berishda YeI uchun muhim mezon bo‘lib qoladi.

Yevropa universitetlarining filiallarini ochish, qo‘shma ta'lim dasturlarini amalga oshirish va yoshlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha hamkorlikni kengaytirish masalalari muhokama qilindi.

Yevropa yo‘nalishida qo‘yilgan qadam

Shavkat Mirziyoevning Bryusselga tashrifi nafaqat tarixiy ahamiyatga ega, balki O‘zbekistonning Yevropa yo‘nalishidagi tashqi siyosatining izchil davomidir. KShHTB imzolanishi va JST bo‘yicha muzokaralarning yakunlanishi O‘zbekistonga global iqtisodiyotga integratsiyalashuv uchun keng imkoniyatlar ochadi. 

Tashrif O‘zbekiston va YeI o‘rtasidagi munosabatlarni rasmiy sheriklikdan amaliy va strategik hamkorlikka o‘tkazishda asosiy kalit bo‘ldi. Endigi vazifa – imzolangan hujjatlar va kelishilgan loyihalarning amaliy ijrosini ta'minlashdan iborat.