Tramp va Maduro: Xalqaro huquq hamda diktatura to‘qnashuvi

Eltuz eksperti Bahodir Fayzi AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan Venesuela prezidenti Nikolas Maduroning qo‘lga olinishi va Nyu-York qamoqxonasiga tashlanishini dunyo siyosatidagi keskin burilish sifatida talqin qiladi. 

Bu voqea jamiyatda, xususan o‘zbek faollari orasida ikki xil keskin munosabatni yuzaga keltirdi: bir guruh xalqaro qonunlar va demokratiya toptalganidan norozi bo‘lsa, boshqalari Maduroni mazlum sifatida ko‘rib, unga hamdardlik bildirmoqda.

Venesuelaning fojiali qiyofasi

Ekspert Maduroning «mazlum» obraziga soya soluvchi bir qancha faktlarni keltirib o‘tadi. Bahodir Fayzining so‘zlariga ko‘ra, Maduro aslida hech qanday oliy ma'lumot yoki siyosiy layoqatga ega bo‘lmagan sobiq avtobus haydovchisi bo‘lib, hokimiyatga Chavezning vorisi sifatida kelgan.

U o‘z hokimiyatini saqlab qolish uchun tinch namoyishchilarni o‘qqa tutgan, muxolifatni qamoqqa tiqqan va erkin matbuotni butunlay yo‘q qilib, davlat telekanallarini shaxsiy targ‘ibot vositasiga aylantirgan.

Venesuela dunyodagi eng yirik neft zaxiralariga ega bo‘lishiga qaramay (303 mlrd barrel), Maduro davrida mamlakat iqtisodiyoti kasodga uchradi. Inflyatsiya 1000% dan oshib, minimal ish haqi 1 dollarga ham yetmay qoldi.

Mamlakatdagi ahvol shu darajaga yetdiki, aholi kun bo‘yi ishlab topgan puliga hatto bitta tuxum sotib ololmaydigan holatga tushdi. Buning natijasida 28 millionlik aholidan 8 milliondan ortig‘i mamlakatni tashlab qochishga majbur bo‘lgan. Shuningdek, mamlakatda elektr va suv ta'minoti tizimlari butunlay izdan chiqqan.

Trampning yomonligi — Maduroni yaxshi deyishga asos bo‘lolmaydi

Bahodir Fayzi Trampning harakatlarini «o‘rmon qonunlari» va 19-asr kolonializmiga qiyoslab, uning megaloman va egoist prezident ekanini qayd etadi. Biroq, ekspertning asosiy urg‘usi shundaki, Trampning usullari qanchalik qo‘pol bo‘lmasin, bu Nikolas Maduroni «yaxshi» rahbarga aylantirib qo‘ymaydi.

Venesuela misolida boy mamlakatni sotsialistik populizm va layoqatsiz kadrlar qanday qilib jarlikka qulatishi mumkinligi ko‘rsatib berilgan.