Президентни интернетда ҳақорат қилганлар беш йилгача озодликдан маҳрум этилади

Жиноят кодексига ўзгартишлар киритилиб, президентни ҳақорат қилиш беш йилгача озодликдан маҳрум этиш билан жазоланадиган жиноят сифатида белгиланди.

Президент Шавкат Мирзиёев томонидан 30 мартда тасдиқланган ҳужжатга мувофиқ, интернет ёки бошқа алоқа воситалари орқали ҳуқуқбузарлик содир этганларга нисбатан санкциялар қўлланилади.

Гарчи ушбу қонунчилик дунёнинг кўплаб давлатлари, жумладан, Европанинг бир неча мамлакатлариникига ўхшаш бўлса-да, уни қабул қилиш вақти ва тезлиги ҳайратланарли. Дастлаб Жиноят кодексига киритилган ўзгартириш 4 март куни парламент қуйи палатаси томонидан маъқулланган.

Бу “Озодлик” радиоси давлат компаниялари солиқ тўловчилар ҳисобидан Тошкент жанубидаги тоғларда, Шоввозсой бўйида Мирзиёев учун улкан ва ҳашаматли дам олиш маскани қурилишини молиялаштиргани ҳақида батафсил ҳисобот чиқарганидан икки ҳафта ўтмай содир бўлди. Манбалар бутун мажмуани қуриш бир неча юз миллион долларга тушиши мумкинлигини тахмин қилишган.

Ўзбекистон коронавирус пандемияси оқибатида юзага келган иқтисодий инқирозга дош беролмаётган, сурункали иситиш тизими муаммоларини енгишга қийналаётган ва Мирзиёев октябрь ойида қайта сайланишга тайёргарлик кўраётган бир пайтда бундай ҳисоботларга нисбатан сезгирлик, айниқса, бу йил юқори бўлиши мумкин.

Президент томонидан тасдиқланган янги қонун ҳужжатлари билан эркин ахборот оқимига чекловлар кучайтирилди.

Ахборотни тарқатишни тартибга солувчи қонунга киритилган ўзгартишларга кўра, веб-сайтлар, блоглар ёки тезкор хабар алмашиш каналлари операторлари нафақат ҳукуматни зўравонлик билан ағдариш, балки рухсатсиз оммавий намойишларга чақирувлар деб ҳисобланган ҳар қандай материални нашр этгани учун жазога тортилади. 

Қонунбузарлик материаллари “жамоат тартибига таҳдидни ўз ичига олган ёлғон маълумотларни била туриб тарқатиш” деб ҳисобланадиган ҳар қандай жиҳатни назарда тутиши мумкин.

Бу нафақат “Озодлик” радиоси эълон қилган репортажларни, балки ушбу хабарни тарқатишга журъат этган ҳар қандай оммавий ахборот воситасини  жиноий жавобгарликка тортишга қаратилган бўлиши эҳтимолдан холи эмас.

Қандай бўлмасин, ўз-ўзини цензура қилиш, асосан, Шоввозсойнинг мураккаб тарихида кузатилган. Ҳеч бир йирик нашрда бошиданоқ “Озодлик” радиоси ҳақида ҳеч қандай маълумот берилмаган ва кейинчалик буни амалга оширганларида, асосан, билвосита эди.

18 март куни, Шоввозсой ҳисоботи эълон қилинганидан бир неча ҳафта ўтгач, текширувдан ўтган журналистга ушбу мажмуа ҳақида Мирзиёевдан сўрашга рухсат этилди ва олдиндан тайёрлаб қўйилган рад жавоби берилди. 

Мирзиёев парвоз тақиқланган зонада жойлашган ушбу олис ва кириш мумкин бўлмаган дам олиш маскани аслида давлат темир йўл компаниясига тегишли санаторий эканини таъкидлади.

 “Бу жамоат жойи. Бунга президентнинг нима алоқаси бор, – деди у журналистларга. – Агар президент у ерга борадиган бўлса, бу юқори лавозимли шахс бўлиши мумкин, унинг ҳамкорлиги Ўзбекистонга фойда келтириши мумкин”.

Ушбу рад этиш яқинда қабул қилинган қонунчилик контекстида алоҳида аҳамиятга эга. Чунки президент ҳақиқатни айтмаётганига ишора қилиш энди шартли равишда беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади. Шунга кўра, кўриб чиқилаётган воқеа ҳақида хабар бериш “била туриб ёлғон маълумот” тарқатиш ҳаракати бўлади.

Манба: Eurasianet