Брюсселга ташриф: Ўзбекистоннинг Европа сари изчил қадамлари

Президент Шавкат Мирзиёевнинг Брюсселга расмий ташрифи Ўзбекистон ва Европа Иттифоқи (ЕИ) муносабатларида янги, стратегик босқични белгилаб берган муҳим воқеа бўлди. Ташриф доирасида қабул қилинган қарорлар ва имзоланган келишувлар икки томонлама ҳамкорликнинг келгуси ўн йилликлардаги асосий йўналишларини белгилади.

Ҳусусан Кенгайтирилган шериклик ва ҳамкорлик тўғрисидаги битим (КШҲТБ) имзоланди. 1999-йилдан бери амалда бўлган эски Битим ўрнига қабул қилинган бу янги ҳужжат сиёсий, иқтисодий ва маданий-гуманитар алоқаларни сифат жиҳатидан янги даражага олиб чиқиш учун асос яратади.

Бу Битим Ўзбекистондаги ислоҳотларнинг ЕИ томонидан тан олинишини англатади. У савдо, инвестиция, энергетика, транспорт, хавфсизлик, атроф-муҳит муҳофазаси ва бошқа соҳалардаги ҳамкорликни чуқурлаштиради.

Ташриф давомида Ўзбекистоннинг Жаҳон савдо ташкилотига (ЖСТ) аъзо бўлиши юзасидан Европа Иттифоқи билан икки томонлама музокаралар муваффақиятли якунлангани эълон қилинди. Бу ҳолат Ўзбекистон учун жаҳон бозорига кириш йўлида муҳим тўсиқлардан бири олиб ташланганини билдиради.

Мирзиёев ЕИ кенгаши ва Европа комиссияси раҳбарлари, шунингдек, Бельгия Қироли Филипп билан учрашувлар ўтказди. Европа компаниялари ва банклари раҳбарлари билан давра суҳбати чоғида саноат, «яшил энергетика», рақамли иқтисодиёт ва таълим соҳаларида умумий қиймати $30 млрд.га яқин инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш истиқболлари муҳокама қилинди.

Ташрифнинг иқтисодий ва инвестициявий аҳамияти

Ташрифдан кўзланган асосий мақсадлардан бири иқтисодий ҳамкорликни амалий мазмун билан бойитиш бўлди.

Стратегик хомашё ва минерал ресурсларни чуқур қайта ишлаш, юқори қўшимча қийматли маҳсулотлар ишлаб чиқариш бўйича қўшма лойиҳаларни амалга ошириш устувор йўналиш сифатида белгиланди. 

Қайта тикланувчи энергия манбаларини ривожлантириш ва кимё саноатида «яшил» технологияларни жорий этиш соҳасидаги ҳамкорлик мустаҳкамланди.

Европа ва Осиёни боғловчи замонавий логистика марказларини яратишда ҳамкорликни кучайтириш масаласига алоҳида эътибор қаратилди. Бу Ўзбекистоннинг Марказий Осиёдаги муҳим транспорт хаби сифатидаги ролини оширади. 

Рақамли иқтисодиёт ва IT соҳасида ҳамкорликни ривожлантириш бўйича қарорлар қабул қилинди.

Европа Иттифоқининг Ўзбекистонга GSP+ бенефициари сифатида имтиёзли савдо тартибини тақдим этгани (2021-йилдан бери) ва савдо айланмасининг $6.4 млрд.га етгани (2024-йилда) ташриф учун мустаҳкам пойдевор бўлди.

Сиёсат ва инсон ҳуқуқлари

Ташриф сиёсий мулоқотни чуқурлаштиришга ҳам хизмат қилди. Учрашувлар чоғида Ўзбекистоннинг очиқ, прагматик ва тинчликсевар ташқи сиёсати ЕИ томонидан юқори баҳоланди.

Халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилотлари КШҲТБ имзоланиши фонида ЕИ Ўзбекистонни инсон ҳуқуқлари ва суд мустақиллиги соҳасидаги мажбуриятларнинг бажарилиши устидан қаттиқроқ назорат ўрнатишга чақирди. Бу масала Ўзбекистондаги ислоҳотларнинг сифатига баҳо беришда ЕИ учун муҳим мезон бўлиб қолади.

Европа университетларининг филиалларини очиш, қўшма таълим дастурларини амалга ошириш ва ёшларни қўллаб-қувватлаш бўйича ҳамкорликни кенгайтириш масалалари муҳокама қилинди.

Европа йўналишида қўйилган қадам

Шавкат Мирзиёевнинг Брюсселга ташрифи нафақат тарихий аҳамиятга эга, балки Ўзбекистоннинг Европа йўналишидаги ташқи сиёсатининг изчил давомидир. КШҲТБ имзоланиши ва ЖСТ бўйича музокараларнинг якунланиши Ўзбекистонга глобал иқтисодиётга интеграциялашув учун кенг имкониятлар очади. 

Ташриф Ўзбекистон ва ЕИ ўртасидаги муносабатларни расмий шерикликдан амалий ва стратегик ҳамкорликка ўтказишда асосий калит бўлди. Эндиги вазифа – имзоланган ҳужжатлар ва келишилган лойиҳаларнинг амалий ижросини таъминлашдан иборат.