9 iyun – Xalqaro arxivlar kuni

1948 yilning 9 iyunida YuNYeSKO qarori bilan Xalqaro arxivlar kengashi (XAK, International Council on Archives, ICA) tashkil etildi.

Ayni shu tashkilot tuzilgan sana Xalqaro arxivlar kuni deya belgilandi.

Xalqaro Arxiv Kengashi – dunyo arxivini saqlash, rivojlantirish va foydalanilishini ta'minlashga yo‘naltiradigan arxivchilarining professional hamjamiyatidir.

U butun dunyo bo‘ylab o‘zining a'zolari tomonidan moliyalantiriladigan neytral nohukumat tashkiloti hisoblanadi.

Bugungi kunda XAK tashkilotiga dunyoning 190 dan ortiq mamlakatidan 1,5 ming a'zo to‘plangan, uning faoliyati arxivchilar, tadbirkorlar, siyosatchilar va oddiy arxiv egalari o‘rtasidagi munosabatlar tarzida shakllantiriladi.

Har bir tarixiy va oddiy hujjat uning o‘zgartirib talqin qilinishidan, falsifikatsiyadan saqlanishi lozimligi, kelajak avlodlarga asl holicha yetkazilishi dunyo arxivchilaridan jiddiy yondoshuv va mas'uliyat talab qiladi.

Shu o‘rinda bugungi kunda, statistika va axborotlar ustidan total tsenzura o‘rnatib hujjatlarning yo‘q qilinishi, qo‘shib yozilishi, o‘zgartirilishi mumkin bo‘lgan O‘zbekiston singari avtoritar davlatlarda saqlanayotgan arxivlarning taqdiri haqida ham o‘ylash joiz.

Bugungi O‘zbekiston amaldorlarining sovet davridagi qilmishlarini o‘z ichiga olgan KGB arxivlarining taqdiri hanuz noma'lum va jamiyat uchun yopiq qolayotgani bunga misol.

Shu o‘rinda Germaniyada har bir shaxs «shtazi» va KGB tomonidan o‘zlariga qarshi to‘plangan arxivlarni ochib ko‘rish huquqiga egaligi, O‘zbekiston kabi ayrim postsovet hududlarida esa bunga hanuz taqiq borligi haqida eslash joiz.

Mazkur sana munosabati bilan yana bir bor O‘zbekistondagi Arxiv xizmatchilarini qutlarkan, Eltuz.som tahririyati o‘zining «Vaqt mashinasi» ruknida jamiyat hayotidagi har qanday e'tiborga loyiq tarixiy hujjatni e'lon qilishga jazm qilganini yana bir bor eslatib o‘tadi.

Eltuz.com