Rustam Inoyatov Vanuatu pasportini olgani oshkor bo‘ldi

O‘zbekiston Milliy xavfsizlik xizmati (SNB) ni 23 yil davomida boshqargan Rustam Inoyatov va uning oila a'zolari Vanuatu fuqaroligini qo‘lga kiritgani ma'lum bo‘ldi.
Frantsiyaning Intelligence Online nashriga ko‘ra, 2023 yilda Inoyatov va uning bir nechta yaqinlari Janubiy Tinch okeanida joylashgan Vanuatu orollar davlatining pasportini olgan.

Inoyatov va oilasi nega Vanuatu fuqaroligini olgan?

Vanuatu pasporti 130 ta davlatga vizasiz sayohat qilish imkonini beradi va rasmiylar tomonidan moliyaviy maxfiylikni ta'minlashda qo‘llanadi. Bu mamlakatda «investitsiya evaziga fuqarolik» (CBI) dasturi orqali pasport olish mumkin. Uning narxi 130 000 AQSh dollarini tashkil qiladi va atigi bir oyda rasmiylashtiriladi.
2022 yilga qadar Vanuatu hukumati pasport xaridorlariga psevdonim tanlash imkoniyatini bergan, bu esa qidiruvdagi jinoyatchilar va maxfiy xizmat xodimlari uchun qulaylik yaratgan.

Yevropa Ittifoqi (YeI) 2022 yilda Vanuatu pasportlari bo‘yicha tekshiruv o‘tkazgan va tizim shaffof emasligi, jinoyatchilar uchun qulay ekanligini aniqlab, vizasiz rejimni bekor qilgan.

Sharif Inoyatov ham «oltin pasport» olgan

Nashr ma'lumotiga ko‘ra, Rustam Inoyatov bilan birga uning o‘g‘li Sharif Inoyatov ham Vanuatu pasportini olgan.
Sharif Inoyatov O‘zbekiston va Rossiyada yirik agrobiznes va ko‘chmas mulk sohalariga egalik qiladi.
Bu Inoyatovlar oilasining Vanuatu pasportini qanday maqsadda olgani haqida savol tug‘diradi.

Vanuatu pasportini yana kimlar olgan?

Intelligence Online nashriga ko‘ra, Vanuatu pasportiga ega shaxslar orasida:

• Rossiyalik oligarxlar (sanktsiya ostidagi milliarderlar),
• Ukrainalik biznesmenlar,
• Markaziy Osiyo davlatlari, jumladan Qozog‘iston va Qirg‘iziston fuqarolari,
• Pokistonlik siyosiy elita va biznesmenlar ham bor.

Xususan, 2023 yilda mahalliy OAV ma'lumotiga ko‘ra, Pokistonning sobiq bosh vaziri Imron Xonning rafiqasi Bushra Bibining yaqin hamkori Farxat Shahzodiy Vanuatu fuqaroligini olgan.

Inoyatovlar haqidagi bu xabar nima uchun muhim?

Inoyatov – O‘zbekiston xavfsizlik tizimidagi eng ta'sirli shaxslardan biri bo‘lgan. U 1995 yildan 2018 yilgacha Milliy xavfsizlik xizmati (SNB)ni boshqargan va mamlakatdagi ko‘plab siyosiy jarayonlarga ta'sir ko‘rsatgan.

Uning va uning oila a'zolarining Vanuatu pasportiga ega bo‘lishi ularning xorijga moliyaviy yo‘nalishlarini maxfiy saqlashga harakat qilayotgani haqida taxminlarga yo‘l ochadi.

Ochiq qoladigan savol: Inoyatov va oilasi Vanuatu pasportlarini qanday maqsadda olgan? Bu O‘zbekistondagi elita uchun keng tarqalgan amaliyotmi?
Bu haqda rasmiylar hali hech qanday izoh bergani yo‘q.