O‘zbekistonda 1 oktyabrdan keyin ham banklar naqd valyuta sotmayapti

Birinchi oktyabrdan banklarning naqd dollar sota boshlashi to‘g‘risidagi xabarlar o‘z tasdig‘ini topmadi.

“Eltuz” muxbirining 2 sentyabr kuni o‘rganishicha, banklar naqd pul sotmayapti, faqat harid qilinayapti. Banklarda naqd valyutaning qachon sotilishi hamon noma'lumligicha qolmoqda.

Quyidagi hikoyada, ba'zan bankdan arzimagan besh dollarni harid qilish O‘zbekistonda chinakam azobga aylanishi haqida gap boradi.

Besh dollarlik azob

Qirg‘izistonning O‘sh shahridan Andijonga kelin bo‘lib tushgan Jamila 5 dollar sotib olish uchun kun bo‘yi sarson bo‘ldi.

Ayolning aytishicha, u O‘zbekistonga bundan 26 yil muqaddam kelin bo‘lib tushgan va hanuzgacha O‘zbekiston fuqaroligiga ega emas.

Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, bunday shaxslar har ikki oyda bir 5 dollar to‘lab, vaqtinchalik ro‘yxatga qo‘ydirishi shart.

Kelin davlat boji uchun kerakli ushbu summani bankdan sotib olmoqchi bo‘lgan.

“Hamkorbank”ning bo‘limlaridan biriga bordim. Valyuta almashtirish shoxobchasidagilar bank valyuta sotmasligi, faqat olishini aytdi. Dollar bozori yo‘qligini, qaerdan olishim mumkinligini so‘ramasam, bilayman, deb javob berishdi” deydi Jamila.

Ayolning bildirishicha, u Eski shahar, Yangi bozor hududlarida dollarfurushlarni axtarib sarson bo‘lgan. Oxiri bozorda yashirincha dollar almashtirayotgan bir kishidan 5 dollarni 45 ming so‘mga sotib olgan. Ya'ni bir dollar unga 9 ming so‘mga tushgan.

Shu yilning 2 sentyabrida O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoev valyuta siyosatini liberallashirishga oid hujjatni imzolagan, shu asosda mamlakat banklari valyuta ayirboshlashni yo‘lga qo‘ygandi. “Qora bozor”ga qarshi kurash keskinlashgani ortidan ularning faoliyat doirasi toraydi.

Hozir fuqarolar valyutani bankka cheklanmagan miqdorda sotishi mumkin, biroq banklar dollarni faqat konversion kartaga o‘tkazib beryapti. Bu esa aholi o‘rtasida yuqoridagi zikr etilgani kabi turli muammolarga sabab bo‘lyapti.

“Ba'zan o‘sha 5 dollarni topib kelish ham katta qiyinchilik tug‘diradi. Dollarfurushlar maydasi yo‘qligini bahona qiladi, borlari ham mayda kupyurani qimmatga sotadi.

O‘zbekistonda yashayapmiz-ku, AQSh da emas, mana shu ozginagina to‘lovni ham so‘mda amalga oshirsa bo‘lmaydimi?”, deydi pasport bo‘limida navbatda turgan fuqarolardan biri.

Andijon viloyati bo‘yicha jami 55 ta valyuta almashtirish shoxobchasi tashkil etilgan. Ammo ularning birortasi hali naqd valyuta sotayotgani yo‘q.

Markaziy bankning Andijon viloyati boshqarmasi valyuta bo‘limi mutasaddilarining ma'lum qilishicha, 1 oktyabrdan boshlab banklarda naqd ko‘rinishidagi valyuta sotuvi yo‘lga qo‘yiladi. Shundan so‘ng fuqarolar shoxobchalardan 2 ming dollargacha bo‘lgan mablag‘ni bemalol naqd ko‘rinishda sotib olishi mumkin.

Andijon viloyati IIB 2-shahar militsiya bo‘linmasi pasport bo‘limida O‘zbekistonda yashaydigan qirg‘izistonlik kelinlarning hujjatlari qalashib yotibdi. Ular ham Jamilaga o‘xshab 5 dollar davlat boji evaziga vaqtinchalik ro‘yxatni rasmiylashtiradi.

Bir necha yildan beri amal qilib kelayotgan tartibga ko‘ra, davlat boji uchun to‘lov aynan AQSh dollarida amalga oshiriladi. Valyuta siyosatining liberallashuvi ortidan barcha to‘lovlarni so‘mda qabul qilish amaliyotiga o‘tilishi e'lon qilindi. Biroq pasport bo‘limida hamon o‘zgarish yo‘q.

Bahodir Sharif
O‘zbekistonlik gazetxon tahallusi
Eltuz.com