Turk seriallariga nafrat negizidagi illyuziya

O‘zbek jamiyatidagi muhofazakor qatlamning turk seriallariga qarshi «jihodi»ning ajablanadigan joyi yo‘q. Aslida bu masalaning ildizi psixologik mavzu. An'anaviy muhofazakorlarning bu ruhiy holati ularning shuuri ostida yashiringan fantaziya va illyuziyaning reallik bilan to‘qnashuvidan kelib chiqadi.

Masalan, Erdo‘g‘on Turkiyasi tasavvurida bir xil hayot tarzidagi an'anaviy jamiyat mavjud. Yoki ular shunday bo‘lishini, shunday ko‘rmoqni orzulaydilar. Lekin real hayot boshqa, turk jamiyatining aksari o‘zini g‘arb madaniyatining ajralmas bir parchasi deb biladi. Hatto dindorlari ham.

Ya'ni Turkiya ko‘p madaniyatli, rangli kosmopolit bir jamiyat. Shuning uchun bu toifaning turk seriallarga qarshiligida asosiy negiz “axloq” emas, balki bu seriallarning manbasi.

Ular xayollarida tasavvur etganlari, ideallashtirilgan islomiy madaniyat o‘chog‘idan kelayotgan axborotni hazm qila olmayaptilar, xolos. Bu «tolibon» kallalar o‘zlari yaratgan illyuziyada yashaydilar, kayflari tarqalgach, har tarafga nafrat sochadilar.

Turkiyada axloq normalari o‘zbeklarnikidan, albatta, farqli. Hatto islomiy, muhofazakor guruhlar orasida ham bizning o‘zbek “ma'naviyatchilar” uchun dahshatli tuyulgan manzaralar normal holat hisoblanadi. Eng muhimi, ijtimoiy-madaniy ma'noda ochiq bir jamiyat hisoblangan Turkiya xalqida samimiyat bor, riyokorlik yo‘q.

Har xil niqob orqasiga yashirinib, “axloq” posbonligi qilishmaydi. Bizdagi an'anaviy, nisbatan yopiq jamiyatlarda esa “usti yaltiroq” bo‘yalgan axloq normalari mavjud. O‘g‘ri ham, buzuq ham boshqasiga, o‘z doirasidan bo‘lmaganlarga ma'naviyat va'zi berishga intiladi. Bu riyokor “madaniyat” posbonlarining oqimga qarshi suzishidan boshqa narsa emas.

Dunyo o‘zgaraveradi, taraqqiyot davom etadi.

Bahodir Fayz
Eltuz.com