Biznesni rasmiylashirish osonlashdi, yuritish emas

Yaqinda Jahon banki tomonidan e'lon qilingan “Biznes yuritish” (Doing business) reytingida O‘zbekiston 76-o‘rinni egalladi.

Ya'ni mamlakat o‘tgan yildagi o‘rnidan ikki pog‘ona pastlab, mintaqa davlatlari bo‘lmish Qozog‘iston (28-o‘rin) va Qirg‘izistondan (70-o‘rin) ko‘ra yomonroq, Tojikistondan (126-o‘rin) yaxshiroq natija ko‘rsatdi.

Holbuki, o‘tgan yili Vazirlar Mahkamasi “Biznes yuritish” reytingida O‘zbekistonning pozitsiyasini yaxshilash maqsadida maxsus komissiya tuzish haqida qaror qabul qilgandi.

Mazkur qarorda har yili O‘zbekistonning ushbu reytingdagi pozitsiyasini 10 pog‘onaga yaxshilash, 2021 yilga borib mamlakatning reytingdagi o‘rnini 40-pog‘onaga chiqarish ko‘zda tutilgandi.

O‘zbekiston o‘zini biznes uchun keng yo‘l ochayotgan davlat sifatida ko‘z-ko‘z qilishga urinayotgan bir paytda bu yilgi reytingda o‘tgan yildagidan ham yomon natija qayd etgani mamlakat imiji uchun bir zarba bo‘ldi, deyish mumkin.

Qolaversa, bu o‘tgan yili tuzilgan maxsus komissiya ishiga berilgan o‘ziga xos baho hamdir. Bunday komissiyani endi nima qilish kerak? Balki haydash kerakdir?!

Zero, shu komissiya tuzilishidan avval, ya'ni o‘tgan yilgi reytingda O‘zbekiston o‘z pozitsiyasini birdaniga 13 pog‘ona yaxshilab olgan edi.

Shu o‘rinda bir eslatma. Komissiya zimmasiga biznes uchun sharoitlarni yaxshilash bo‘yicha vazifalarini bajarmayotgan davlat organlari rahbarlarini javobgarlikka tortish choralarini qabul qilish bo‘yicha takliflar kiritish mas'uliyati ham yuklangan edi.

Jahon banki reytingidagi natija uchun endi kimga chora ko‘rish kerak, degan savol tug‘ilsa, balki o‘z vazifasini eplay olmayotgan mana shu komissiya a'zolariga, degan javob to‘g‘ri bo‘lmasmikin?

O‘tgan ikki yil davomida haqiqatan ham O‘zbekistonda biznesning ishini osonlashtirishga qaratilgan bir qancha choralar ko‘rildi.

Gruziyadan qandaydir islohotchi vazir taklif etilib, uning maslahatlari olindi. Janubiy koreyalik islohotchilar esa o‘zimizning odamlardek bo‘lib ketdi.

Ammo natija yomonlashdi, yaxshilanmadi. Rossiyaning endilikda marhum sobiq bosh vaziri Viktor Chernomirdin aytganidek, “yaxshiroq bo‘lishga harakat qildik, natija esa avvalgidek” bo‘lib chiqdi.

Reyting o‘z yo‘liga, lekin bir jihatni tan olish kerak – O‘zbekistonda tadbirkorlik sub'ektini tashkil etish avvalgi davrlardagidan ko‘ra ancha yaxshilangan. Hozir davlat xizmatlari markazlari orqali bu ishni juda tez amalga oshirish mumkin.

“Firma ochish osonlashdi, lekin biznesni rivojlantirishga to‘siqlar hamon oldingi davrlardagidek”, deydi “Eltuz” bilan suhbatlashgan tadbirkorlardan biri.

Uning so‘zlariga ko‘ra, biznesni tekshirishlar kamaytirilgani aytilayotgan bo‘lsa-da, aslida ahvol kamroq o‘zgargan.

“O‘zim yaqinda geym klub ochgandim. Ochish juda oson bo‘ldi. Lekin kechqurun unisi kelib yop deydi, bunisi kelib yop deydi, to‘g‘risi, ijara pulidan oshirib rivojlanib ketish imkoniyati kam bo‘lib qolyapti”, deydi tadbirkor.

Biznesga nisbatan tazyiqlar paxta terimi mavsumida kuchayganini ham kuzatish mumkin. Xususan, tadbirkorlardan paxta terimi uchun majburiy tarzda pul yig‘ib olinishi holatlarini eslash kifoya.

Bahodir Sharif
Eltuz.com