22 yanvar – Vashingtonda Beruniyga haykal o‘rnatildi

2024 yilning 22 yanvar kuni AQSh poytaxti Vashingtonda barcha davrlarning eng buyuk olimi, xorazmlik Abu Rayxon Beruniyga haykal o‘rnatildi va uning ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.

Haykalni xorazmlik haykaltarosh Jasvand Annazarov yaratdi. O‘zbek tadbirkorlari homiyligi va O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi irodasi bilan bronzadan yasalgan bu haykal O‘zbekistonning AQShdagi elchixonasi oldiga o‘rnatildi.

Aslida Beruniy AQShning yuragi bo‘lgan Nyu Yorkdagi markaziy park qoq o‘rtasiga  haykali o‘rnatilishiga loyiq siymo. 1973 yili SSSR va Eronda Beruniy siymosi tushirilgan pochta markalari chiqarilgan. Beruniyni arablar arab olimi, Eronda esa fors olimi,  u tug‘ilgan O‘zbekistonda esa o‘zbek olimi deb bilishadi. 

Vashingtondan tashqari, Beruniyning haykallari dunyoning boshqa yirik markazlarida ham mavjud. Masalan Avstriyaning Vena shahrida, BMT binosi hovlisida «Olimlar paviloni»da Ibn Sino, Umar Xayyom va Zakariyo Roziy bilan birga Beruniy haykali o‘rnatilgan.

Shuningdek Eron poytaxti Tehronda Milliy kutubxona oldida Beruniy sharafiga o‘rnatilgan yodgorlik bor.

Abú Reyxán Muxamméd ibn Axméd al-Beruníy o‘z ilmiy asarlarini arab tilida ëzgan. U o‘z kitobida oy nomlarini turk tilida keltiradi.

Aynan Beruniy bois,  Xorazmning qadim madaniyati va adabiëti arab istilochilari tarafidan vayron qilinganini bilamiz.

Beruniy  973 yilning  4 sentyabrida Xorazmning Qiët shahrida tug‘ilgan va 1048 yili G‘azna shahrida o‘lgan va o‘sha yerda ko‘milgan. Abu Rayhon Beruniy umrining katta qismini (qariyb 30 yildan ortiq) G‘aznaviylar davlatida saroy olimi sifatida o‘tkazgan va bu shahar bugungi kunda Afg‘oniston hududida joylashgan.