AQShning halokatli sanktsiyalari O‘zbekistonga ham ta'sir qilishi mumkin

AQSh prezidenti Donald Tramp Rossiyaga qarshi yo‘naltirilgan, «halokatli» deb ta'riflanayotgan yangi sanktsiyalar loyihasini qo‘llab-quvvatlashini ma'lum qildi. Bu sanktsiyalar Rossiyani iqtisodiy qo‘llayotgan davlatlarga nisbatan qo‘llaniladi.

Trampning keskin ogohlantirishicha, Rossiya bilan jiddiy biznes yuritadigan har qanday davlat juda qattiq sanktsiyalarga duchor bo‘lishi mumkin. 

Bu bayonot, ayniqsa, Rossiya bilan keng savdo-iqtisodiy aloqalarga ega bo‘lgan O‘zbekiston uchun ayniqsa dolzarb ko‘rinadi.

Gap 2024 yilning aprelida senatorlar Lindsi Grem va Richard Blumental tomonidan taklif qilingan qonun loyihasi haqida bormoqda. Uning asosiy bandlari quyidagilardan iborat:

Rossiya bilan savdo qilayotgan davlatlardan import qilinadigan tovarlarga 500 foizlik boj to‘lovi joriy qilish. 

Bu bojlarning Rossiya Ukraina bilan bog‘liq masalada uzoq muddatli tinchlikka erishmaguncha amalda bo‘lishi. 

Sanktsiyalarning neft, gaz, uran kabi energetika resurslaridan tashqari, boshqa ko‘plab mahsulotlarni ham qamrab olishi.

Sanktsiyalarning O‘zbekistonga ta'siri

Hech kimga sir emas O‘zbekiston Rossiya bilan yaqin iqtisodiy sheriklik aloqalarini davom ettirmoqda. Shavkat Mirziyoevning AQShga tashrifi tugashi bilanoq 11 noyabr kuni unga Rossiya prezidenti Putin telefon qilib suhbat o‘tkazdi. Ma'lum bo‘lishicha prezidentlar o‘rtasidagi telefon muloqotida bu kabi strategik sheriklikni yanada rivojlantirish, qo‘shma energetika loyihalari, savdo-iqtisodiy hamkorlik kabi asosiy masalalar muhokama qilingan. 

Rossiya O‘zbekistonning asosiy savdo hamkorlaridan biri bo‘lib qolayotganini hisobga olsak, bunday keskin choralarning joriy etilishi quyidagi salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin:

Birinchidan Rossiya orqali yoki Rossiya bilan bog‘liq savdo zanjirlarida ishtirok etuvchi o‘zbek mahsulotlari AQSh bozoriga kirishda 500% lik bojga duch kelishi mumkin. Bu, o‘z navbatida, O‘zbekistonning eksport salohiyatiga jiddiy zarba bo‘ladi. 

Ikkinchidan Rossiya bilan hamkorlik qilganlik uchun AQSh sanktsiyalari ostiga tushish xavfi, G‘arb investorlarining O‘zbekistonga bo‘lgan qiziqishini keskin pasaytirishi mumkin. 

Uchinchidan Rossiya banklari bilan ishlovchi o‘zbek kompaniyalari uchun xalqaro moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish yanada murakkablashishi mumkin. Ayniqsa keyingi qisqa davrda tashqi qarzi 70 millyarddan oshgan bir paytda O‘zbekiston iqtisodi uchun kutilayotgan bunday holat xavotir uyg‘otadi.

Ushbu «halokatli sanktsiyalar» loyihasi dastlab 2025 yilning iyun oyida o‘tkazilgan G7 sammitidan oldin qabul qilinishi rejalashtirilgan edi. 

Biroq, uning ko‘rib chiqilishi Donald Trampning Rossiya-Ukraina mojarosini hal qilish bo‘yicha bayonotlari tufayli vaqtincha to‘xtatildi. 

2025 yilning oktyabr oyida Senatdagi respublikachi yetakchi Jon Tyun tashabbusi bilan Tramp va Rossiya Prezidenti Vladimir Putin o‘rtasidagi uchrashuv o‘tkazilgunga qadar «pauzaga qo‘yilganini» ma'lum qilingan. Tramp va Putin o‘shanda telefon orqali gaplashib, Budapeshtda uchrashishga kelishib olishgan edi.

Biroq, bir hafta o‘tib, Tramp kutilmaganda uchrashuvni bekor qilganini e'lon qildi: «Biz kerak bo‘lgan natijaga erisha olmasligimizni his qildim. Shuning uchun uchrashuvni bekor qildim» dedi hafsalasi pir bo‘lganini anglagan Tramp. Uchrashuv bekor qilingani bois, sanktsiyalar loyihasi Senatda yana ko‘rib chiqish uchun tag‘in kun tartibiga qaytarilishi aytilmoqda.