Omon Aziz: «Rauf men uchun bir maloik kabi edi…»

O‘zbek xalqining buyuk shoiri Rauf Parfi 1943 yilning 27 sentyabrida tug‘ilgan edi. Ushbu sana munosabati bilan uning yaqin do‘stlaridan biri kandakor Omon Aziz bilan suhbatlashdik.

Qudrat Bobojon: Rauf akaning eng yaqin do‘stlaridan biri edingiz, rahmatlik… Keyin siz haqingizda ham she'ri bor edi «Kandakorlar» degan eslaysizmi…

O‘ltirishar ikki jununvash,
Ikki jahon bilmagan jahon —

Ikki shoir ma'yus, xayolkash,
O‘rtalikda olov — Turkiston.

Mangu yonar lahzalik otash,
Qotib qolgan xayol bepoyon:
Asriy hasrat, yurakdagi tosh,
Bir lahzalik shodlik namoyon.

Titrar olam bir parishonhol,
To‘rt tarafda zulmatdir g‘arib,
To‘rt tarafni go‘yo bosmish yov.
Kelajakka yog‘dirar savol,

Go‘yo tunda imkon axtarib
Chorlar misda muzlagan olov.

Omon Aziz: …o‘sha misgarlik ishi hozir ham muzeyda saqlangan bo‘lsa kerak. O‘rtada bosqon, bir chol bilan o‘spirin yigit aks etgandi. Olov. Shunday bir kompozitsiya ustida ishlayotgandim. O‘shandan Rauf ta'sirlanib, o‘rtadagi olov Turkiston deb o‘zgartirgandi Alloh rahmat qilsin. (Tsenzura buni nashrda «siyohdon» deya ifodalagan, tahr.)

Biz hamma vaqt ham do‘stmiz, do‘st edik, men uning ruhi bilan ham hozirgacha do‘stman.

Qudrat Bobojon: Siz qanday fikrlaysiz, O‘zbekistondagi bugungi kun madaniyati bilan, o‘sha davr o‘rtasida qanday farq bor?

Omon Aziz: Manimcha Rauf Parfi bilan bizning do‘stligimiz davrida bir birovga mehr oqibat degan narsalar ko‘proq edi. Bugun, bilmadim, menimcha millatimiz battarroq, tushkunroq ahvolda bo‘lsa kerak, deb o‘ylayman. Chunki, bu hammasi iqtisod bilan ham bog‘liqda. Xalq iqtisodga ega bo‘lmaganidan keyin uni quvnoq, zafartalab fikrlari, ongi bo‘lmaydi. O‘sha millatni, o‘sha xalqni, o‘sha respublika aholisini. Hozir nihoyatda tushkunlik…

Qudrat Bobojon: Ma'naviyatning mana shunday to‘zishi qaergacha boradi deb o‘ylaysiz?

Omon Aziz: Yo‘q, men ishonamanki… Bu hozir «qaergacha boradi» emas. Borib bo‘lgan hozir, endi boradigan joyi yo‘q. «Buzoqning yugurgani og‘ilxonagacha» degan gapday. Bizni shu ahvolga solganlarning o‘zini ahvoli ham hozir unday yaxshi emas.

Qudrat Bobojon: Bugun ustoz Rauf Parfining tavallud kunlari ekan. U kishi haqida so‘nggi tilaklaringizni eshitmoqchi edim.

Omon Aziz: So‘nggi so‘zlarim… Rauf Parfini men bir go‘yo maloikday, farishtaday bilardim. Bu juda toza, sokin, sabrli Inson edi. Endi men avval qanday fikrda bo‘lsam, hozirgacha ham shunday. Hatto Rauf mendan arazlab yurgan paytlarida ham men unga hurmat bilan munosabatda bo‘lganman.

Qudrat Bobojon: Suhbatingiz uchun katta tashakkur, bugun yana ustozni esladik. Sizning intervyuingiz eltuz.com nashri uchun edi. Menimcha sizning yangi tinglovchilaringiz bo‘ladi bu saytda. Yangi hamkorlik va suhbatlaringizni kutib qolamiz.

Omon Aziz: Rahmat Qudratjon, men siz bilan so‘zlashib, tanishganimdan hursandman.

Eltuz.com