Reabilitatsiya jarayonlari qachon boshlanadi?

“Hyuman rayts uotch” xalqaro tashkiloti O‘zbekiston hukumatini siyosiy mahkumlarni ozod qilishni davom ettirish, ozodlikka chiqarilganlarining reabilitatsiya qilinishini ta'minlashga chaqirdi. Foto: hrw.org

HRUning bu bayonoti Islom Karimov rejimining eng taniqli siyosiy mahkumlaridan biri, yozuvchi Mamadali Mahmudovning nomi rasmiy matbuotga qaytib, uning o‘zi Yozuvchilar uyushmasi a'zoligiga tiklangan paytga to‘g‘ri keldi.

Ammo hukumatning bu qadami sobiq mahkumlarni tanlab oqlashga (garchi hali Mamadali Mahmudovning rasman reabilitatsiya qilingani haqida ma'lum bo‘lmasa-da) o‘xshab ketadi. Chunki Karimov davrida nohaq qamalgan ko‘p sonli mahkumlarga nisbatan hali bunday jarayon boshlangani yo‘q.

Bundan tashqari, hozir ham O‘zbekiston qamoqxonalarida turli uydirma ayblar bilan qamalgan yana ko‘plab mahkumlar saqlanayotgani aytilmoqda va ularning ozodlikka chiqarilishi masalasi ochiq qolayotir.

To‘g‘ri, yangi prezident Shavkat Mirziyoev davrida o‘nlab taniqli siyosiy mahkumlar, vijdon tutqunlari ozodlikka chiqdi. Ulardan ayrimlarining o‘zini reabilitatsiya qilish to‘g‘risidagi murojaatlari esa qondirilgani yo‘q.

Masalan, muxolifatning eng ko‘p qamoqda o‘tirgan vakillaridan biri Samandar Qo‘qonovning ko‘plab shunday murojaatlari uning jinoyat ishi hujjatlari yo‘qolgani bahonasida rad etib kelinmoqda.

Bunday misollar esa ko‘p.

Mamadali Mahmudovning hukumat axborot agentligi – O‘zAga bergan intervyusini ko‘pchilik o‘qib chiqdi. Intervyu ancha jonli, ochiq chiqqan bo‘lsa-da, hurmatli yozuvchi prezident sha'niga ancha madhlar aytgani sezilib turadi.

Lekin hukumatning M.Mahmudovga nisbatan o‘zgargan siyosati boshqa sobiq siyosiy mahbuslarning prezidentni shunday sharaflashi ortidan ham o‘zgarmayotgani e'tiborni tortadi.

Shunga qaramay, mazkur yozuvchiga bo‘lgan rasmiy munosabatning o‘zgarishi hukumatning sobiq siyosiy mahbuslarni oqlash yo‘lidagi birinchi qadami bo‘lishiga nekbinlik bilan qarashga asos bo‘la oladi.

Yaqinda Interpol muxolifat yetakchisi Muhammad Solihning nomini xalqaro qidiruvdan olib tashladi. Ammo O‘zbekiston hukumati bunga norozilik bildirgani to‘g‘risida ma'lum emas.

Umid qilish mumkinki, hukumat bunday qilishga urinmaydi. Shuning o‘zi ham ijobiy alomat bo‘lsa ne ajab.

HRU esa o‘z bayonotida hukumatni O‘zbekistonda vijdon tutqunlarini, nohaq ayblovlar bilan qamalganlarni ozod etish va ularni reabilitatsiya qilish jarayoni tizimli tus berishga chaqirmoqda.

Xabarlarga ko‘ra, siyosiy mahbuslarning o‘zlari reabilitatsiya masalalari bilan shug‘ullanuvchi maxsus komissiya tuzish lozimligi bildiryapti.

Albatta, bunday jarayonning boshlanishi O‘zbekiston hukumatidan ulkan siyosiy irodani talab etadi.

Afsuski, hukumat hozircha bunday siyosiy irodani namoyish etishga qodir emasligini ko‘rsatib qo‘ymoqda.

Sardor Azim
Eltuz.com