Shayton-arava mingan amerikalik talabalar 125 yil oldin Samarqandga qanday yetib oldi
Amerikaning ikki shovvoz vatandoshi Tomas Gaskel Allen (Thomas Gaskell Allen) va uning do‘sti Uilyam Luis Saxtleben (William Lewis Sachtleben) 1890 yilning iyunida Nyu Yorkdan Liverpulga kemada kelib dunë bo‘ylab 3 yil davom etgan saëhatini boshlashdi. Ikkovlon 1891 yilning kuzida Yevropani kesib o‘tib o‘sha paytda rus ishg‘oli ostida bo‘lgan Markaziy Osië tuproqlariga yetib olishdi.
Saëhatchilar bugungi zamonaviy O‘zbekiston, Turkmaniston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston joylashgan yerlarning barisini kezib Qoshg‘ar orqali Xitoyga o‘tib ketishdi.
Ular fotoga olgan tasvirlarda Markaziy Osiëda hizmat qilgan rus ishg‘olchi generali Kuropatkin, hamda Samarqand va Toshkentdagi chor gubernator saroylari aks etgan.
Yurtkezarlar Markaziy Osiëdagi qadim shaharlarining muhtasham ko‘rinishlarini, ishg‘ol ostidagi yurtning kolonial turmushini fotoapparat shishasiga muxrlashadi.
Bugungi til bilan aytganda bu fotografiyalar selfi suratning bir turi edi. Ammo bu selfi go‘zal kompozitsiyaga ega bo‘lgani holda “tashkillashtirilgan”, “yaltiroq” shodonlikdan uzoq edi.
Bugun oradan 125 yil o‘tib chet el sayëxining O‘zbekistonda bu qadar erkin harakatlanishi va bemalol surat chekishini faqat orzu qila olamiz xolos.








19-noyabr. Velosipedlarni Sirdarëda suzadigan paromga yuklanishi. Parom ikki yassi qayiq ustiga o‘rnatilgan.
Fotografiyalar: manybooks.net. Tarjima: Art Durbin
Akmal Rizaev,
O‘zbekistonlik muallif tahallusi,
Eltuz.com

