11 mart – Litva mustaqilligi akti imzolangan kun

1990 yilning 11 martida Litva parlamenti davlat mustaqilligi tiklangani haqidagi aktni tasdiqladi.

80-yillarda Boltiqbo‘yi mamlakatlarida boshlangan milliy ozodlik harakatlari keyinchalik O‘zbekiston mustaqilligining ham xamirturushi bo‘lgan edi.

1988 yili tashkil topgan «Sayudis» ijtimoiy-siyosiy harakati madaniy qadriyatlar, demokratiya, iqtisodiy erkinliklarni ko‘zlab, amalda davlat mustaqilligini tiklash ishlariga bosh bo‘ldi.

Ayni harakat tamoyillari keyinchalik «O‘zbekiston erkin yoshlari uyushmasi» va «Birlik» xalq harakati nizomi uchun asos qilib olindi.

Zohir A'lam, Davron Yo‘ldoshev kabi o‘zbek ijodkorlari ham o‘sha yillari Litvaga borib, «Sayudis»ning erkinlik uchun kurash uslublarini o‘rganib qaytishgan edi.

1988 yili Litva, Estoniya va Latviya muxolifati vakillari SSSR tarkibidagi boshqa respublikalar, xususan, O‘zbekiston bilan ham aloqalar olib borishgani, «Pribaltizdat» nomi bilan mashhur nashrlarning butun ittifoq bo‘ylab qo‘lma-qo‘l tarqalgani haqida ma'lumotlar bor.

Toshkentdagi Talabalar shaharchasida yoshlar yashirincha o‘qiydigan, Rossiyada chop etilgan qo‘lbola inqilobiy «samizdat»lardan farqli o‘laroq, «Sayudis»ning rus tilidagi «Vozrojdenie», «Soglasiya», «Kauna aydas» vaqtli nashrlari poligrafiya sifati bilan ham ajralib turar edi.

1988-89 yillarda «Turkiston yoshlari manifesti», «Ku-ku-88», «Erkin so‘z», «Birlik» kabi «samizdat»lar chiqarilgan.

1989 yilning 18 mayida Litva SSR Oliy Kengashi respublika suverenitetini e'lon qildi, 1990 yilning 11 martida esa Litva mustaqilligining tiklanishi aktini qabul qildi.

1991 yili Litva Respublikasi mustaqilligi ilk bor Islandiya tomonidan tan olindi. Avgust putchidan keyin esa Rossiya tomonidan ham e'tirof etildi.

1991 yilning 17 sentyabrida Litva BMTga a'zo bo‘ldi.

Eltuz.com