Aldagani o‘zbek yaxshi

GM Uzbekistan o‘zi ishlab chiqargan avtomobillarga aktsiz solig‘i 5 barobardan ziyodroqqa kamaytirilganiga qaramay, bu narxlar pasayishiga sabab bo‘la olmasligini ma'lum qildi.

Narxning pasaytirilmasligiga bahona ham tayyor – bu valyutaning erkin kursiga o‘tilishi.

Kompaniyaning bildirishicha, aktsiz solig‘ining 27 foizdan 5 foizga tushirilishi valyuta kursidagi tafovut sabab xarajatlarning oshib ketishini qoplash va bu bilan avtomobillarning chakana narxlaridagi barqarorlikni ta'minlash imkonini bergan.

Bunaqa aldovga faqat o‘zbek ishonadi. Chunki aslida GM Uzbekistan avtomobillari narxi belgilanishida hech qachon aktsiz to‘lovi mezon bo‘lmagan.

Chunki o‘zbek avtomobillari har doim dollarning qora bozor narxida sotilib kelingan. Valyutaning erkin kursiga o‘tilishi faqat bu ko‘chada yanada katta bayram qilish uchun imkoniyat yaratdi, xolos.

O‘zim biladigan misol. Tanishimiz hali erkin konvertatsiyaga o‘tilishidan bir necha oy oldin 8 ming dollarga «Neksiya»ning yangisidan oldi. Bu mashinaning o‘sha vaqtdagi dollardagi narxi shunday edi.

Narxi so‘mda belgilansa-da, so‘mga eshakning to‘qimini ham berishmasdi mashina bilan bog‘liq bo‘lsa. Faqat «ko‘ki»dan cho‘zish kerak edi.

«Ko‘ki»ni ham bankdan olib bo‘lmasdi. Faqat qora bozordagi ucharlardan olish mumkin edi. Parodoks shunda ediki, qora bozordan dollar olish qonunga zid edi.

Shunga qaramay, hukumat go‘yoki bu noqonuniylikni ko‘rmasdi. Chunki «ko‘k»ning hammasi o‘sha qonunsizlikka qarshi kurashuvchilarning cho‘ntagiga kelib tushardi.

Keyin konvertatsiya bahona boyagi tanishimiz olgan «Neksiya»ning narxi 10 ming dollardan oshdi. Faqat so‘mga sotilishini aytmasa, boshqa o‘zgarish bo‘lgani yo‘q.

Xullas, dollarning qora bozor kursiga moslashtirilishi GM Uzbekistan uchun faqat foydaga ishladi. Shu bahona kompaniya o‘zi ishlab chiqarayotgan mashinalar narxini ko‘tarib oldi.

Endi esa aktsiz to‘lovi 5 barobardan ziyodroqqa kamaytirilgan bir paytda valyuta kursi almashganini yirtiqqa yamoq qilish harakatini boshlab yuborishdi.

Na O‘zbekistondagi birorta matbuot, na ancha erkin bo‘lib qolgani aytilayotgan ekspertlar bu xususda bir xulosasini bildirmadi.

Buning o‘rniga «GM Uzbekistan avtomobillarining aktsiz solig‘ining pasaytirilgan stavkasi 2017 yilning 5 sentyabridan amalda qo‘llanib kelinmoqda. O‘z-o‘zidan kelib chiqadiki, aktsiz soliq stavkasining o‘zgarishi bilan narxlar tushirilishi ko‘zda tutilmayapti», degan bahonani eshityapmiz.

Xalqning moliyaviy qudratini so‘rib olish qachongacha davom etar ekan?

Bahodir Sharif
O‘zbekistonlik gazetxon tahallusi
Eltuz.com