АҚШнинг 66 та Халқаро ташкилотдан чиқиши нимани ўзгартиради?

Президент Доналд Трамп имзолаган меморандумга мувофиқ, АҚШ 66 та халқаро ташкилотдаги аъзолигини тўхтатмоқда. Улар орасида 31 таси БМТ шафелигидаги тузилмалар ҳисобланади. Оқ уй бу қарорни “исрофгарчилик”, “самарасизлик” ва “миллий суверенитетга таҳдид” билан изоҳлади. Аммо бу қадам фақат маъмурий қарор эмас – у глобал сиёсатда жиддий оқибатлар келтириб чиқариши мумкин.

АҚШнинг глобал таъсири қисқарадими?

Халқаро ташкилотлар – бу фақат бюрократик майдон эмас, балки таъсир ўтказиш, кун тартибини белгилаш ва қоидалар яратиш воситаси. АҚШ ушбу платформаларни тарк этар экан, унинг ўрнини бошқа кучлар, аввало Хитой ва Россия тўлдириши эҳтимоли ортади. Бу эса Вашингтоннинг “ичкаридан таъсир қилиш” имкониятини чеклайди.

Иттифоқчилар билан ишонч муаммоси

Европа ва бошқа ғарб иттифоқчилари учун АҚШнинг халқаро институтлардан чиқиши – ноқулай сигнал. Бу қарор “АҚШ узоқ муддатли мажбуриятларга қанчалар содиқ?” деган саволни янада кучайтиради. Айниқса, инсон ҳуқуқлари, демократия ва хавфсизликка оид тузилмалардан чиқиш Ғарб ичида келишмовчиликларни кучайтириши мумкин.

Инсон ҳуқуқлари ва хавфсизлик соҳасида бўшлиқ

АҚШ чиқаётган ташкилотлар орасида болалар ҳуқуқлари, зўравонликнинг олдини олиш, оммавий қирғин қуролларининг тарқалишини чеклаш билан шуғулланадиган тузилмалар бор. Бу соҳаларда АҚШнинг иштироки камайса, молиялаштириш, сиёсий босим ва амалий лойиҳалар заифлашиши мумкин. Бундан эса энг аввало заиф давлатлар ва аҳоли қатламлари жабр кўради.

Ички сиёсий ҳисоб-китоб

Бу қарор, айни пайтда, ички аудиторияга қаратилган. “Аввало – Америка” тамойили доирасида халқаро мажбуриятларни қисқартириш солиқ тўловчилар учун “пул тежаш” сифатида тақдим этилмоқда. Аммо қисқа муддатли иқтисодий фойда узоқ муддатли геосиёсий йўқотишларга айланиб кетиши мумкин.

Халқаро тизим парчаланиш хавфи

АҚШ каби етакчи давлат халқаро институтлардан четлаша бошласа, умумий қоидаларга асосланган тизим заифлашади. Бу эса “ҳар ким ўзи учун” тамойилини кучайтириб, глобал беқарорликни оширади.

АҚШнинг 66 та халқаро ташкилотдан чиқиши – бу фақат аъзоликни тўхтатиш эмас. Бу қарор АҚШнинг дунёдаги роли, иттифоқчилар билан муносабатлари ва халқаро тизимнинг келажагига таъсир қилади. Қисқа муддатда у ички сиёсий дивиденд келтириши мумкин, аммо узоқ муддатда АҚШнинг глобал етакчилигига салбий таъсир ўтказиш хавфи юқори.